Rouw en verlies

Door Ine Kuijs

Gastspreker psycholoog Daniëlle Burgmans van Aagje psychologen

Daniëlle stelde zich voor en legde de naam van de praktijk uit. Het heeft te maken met ‘Aagje’ uit het boek Pluk van de Petteflat. Daarin zit het meisje Aagje in een ‘keurslijf, doordat haar moeder, mevrouw Helderder, een schoonmaakfobie heeft.

Veel mensen zitten in een keurslijf om wat voor reden dan ook. Een psycholoog kan proberen weer ‘zin in leven’ te geven. De term die je terugvindt in het logo van de praktijk.

In ieders leven komt het voor dat je een dierbare verliest. Er is dan sprake van rouw. Maar er kan ook ander verlies zijn, zoals bij Parkinson ‘verlies van gezondheid’. Ook dan is er sprake van rouw. Daniëlle legde uit wat rouw is en hoe wetenschappers dit uitleggen met behulp van verschillende modellen. Modellen kunnen houvast bieden, kunnen zorgen voor herkenning en structuur. Maar voor rouw is het niet mogelijk een lijstje te geven, want iedereen verwerkt rouw op zijn of haar eigen manier. Rouw is niet bij iedereen gelijk.

Daniëlle liet het duale procesmodel van omgaan met verlies zien, waarin zichtbaar wordt gemaakt dat je wisselend gericht bent op verlies en herstel. Het gaat niet over, maar blijft een voortdurende beweging tussen verlies en herstel. Ze noemde het een heen- en weerwolf. Het model was voor velen herkenbaar.

Rouw is nooit af, het blijft een onderdeel van je leven. Het maakt jou tot wie je bent.

Daniëlle vertelde het verhaal van Leo en Noor. Leo die een ziekte had, waarbij hij steeds meer moest inleveren, maar die bij verlies steeds weer keek naar wat hij nog wel kon. Leo was steeds gericht op herstel en probeerde voor het verlies oplossingen te bedenken die hem plezier in het leven gaven. Ook wat je niet meer kunt, kan mooie dingen opleveren.

Bij Parkinson gaat het vaak over chronische rouw. Je kiest er niet voor, het overkomt je, soms kan het veranderen of meer naar de achtergrond verdwijnen, maar het is altijd aanwezig en gaat niet over. Ook bij de omgeving is sprake van rouw.

Reacties op verlies komen vaak overeen met de symptomen bij verliefdheid: je bent onrustig, je hebt moeite met slapen en concentreren, je kunt verward zijn of kunt angst hebben: gaat dit niet over? Het kost energie en overvalt je, de wereld lijkt anders en je kunt afwezig zijn. Je kunt heftige reacties hebben en onzeker zijn over de toekomst.

Vlak voor de pauze heeft Daniëlle de groep bewustwording verlies en rouw laten ervaren door een oefening. In de pauze konden de aanwezigen met elkaar ervaringen delen.

Na de pauze zijn er veel vragen gesteld en is nog uitgebreid gesproken over hoe mensen met Parkinson de veranderingen en het verlies van gezondheid in hun leven ervaren. Als je als Parkinsonpatiënt een goede dag hebt, geniet je daarvan, maar de confrontatie dat Parkinson er wel is, komt weer. Dat weet je. Het is altijd op de achtergrond aanwezig. Er is geen dag dat je er niet aan denkt.

Ook kunnen mensen met Parkinson ervaren dat hun contact met mensen verandert. Een persoon gaf aan dat hij niet altijd meer serieus wordt genomen. De omgeving is zich niet altijd bewust van wat Parkinson met een mens doet. Er was een reactie van iemand die graag iedereen een handout zou willen aanreiken met 10 tips, zodat de omgeving haar beter gaat begrijpen.

Het contact met anderen wordt anders, vertelde een persoon, omdat wat in je hoofd zit je minder goed kunt uiten dan je in het verleden deed. Hij voelt zich onmachtig worden in het contact met anderen. Parkinson is niet alleen fysiek, maar zeker ook mentaal.

Echter contact is belangrijk, je bent mens in relatie tot de ander. Als daaraan getornd wordt, wordt er iets wezenlijks geraakt.

Daniëlle adviseerde zeker in het begin van het proces dingen te doen die je wilt doen. Niet uit te stellen, want je zult nooit spijt hebben over de dingen die je hebt gedaan, maar wel over de dingen die je niet hebt gedaan.

Volgens Daniëlle zou ook schaamte een rol kunnen spelen. Of ‘ik handel mijn eigen dingen liever privé af’. Open zijn over de ziekte en openstaan voor hulp zijn ook voor jezelf van belang.

De middag maakte veel los en werd door velen als positief ervaren.

De slotzin van een van de aanwezigen van de boeiende en emotionele middag was: ‘Gezondheid is niet de afwezigheid van ziekte, maar de manier waarop je ermee omgaat’.

Tijdens de middag werd verwezen naar: