Slaap en slaapstoornissen bij de ziekte van Parkinson door neuroloog dr. T. Timmerhuis

Door Ine Kuijs

Op dinsdag 8 november was er een zeer grote opkomst in het Parkinson Café. Er zaten zo’n 65 personen in de zaal. Heel fijn om zoveel mensen welkom te mogen heten.

De middag werd verzorgd door de heer Thom Timmerhuis, neuroloog in het Jeroen Bosch Ziekenhuis. De heer Timmerhuis heeft als neuroloog verschillende aandachtsgebieden, waaronder slaapstoornissen. Hij vertelde over het eerste Nederlandse Slaapcongres dat hij 3 en 4 november had bezocht.

Slapen is voor een mens belangrijk om te herstellen. Een regelmatig levenspatroon is hierbij van belang. Een dag- en nachtsysteem, een slaap-waakritme. Als je na een vliegreis een jetlag hebt, is er sprake van een tijdelijke slaap-waakstoornis. Je biologische klok is van slag, doordat je tijdzones hebt doorkruist. Je lichaam heeft tijd nodig om weer in het oude ritme te komen.
Het is belangrijk voor allerlei functies in ons lichaam om tot rust te komen, bijvoorbeeld voor je geheugen is slaap een noodzaak, maar ook voor je welbevinden. Indien je niet voldoende bent uitgerust, kan dat invloed hebben op je humeur.
Helaas zijn er veel mensen die problemen hebben om in slaap te komen of halverwege de nacht wakker worden en uren wakker liggen. Een mens heeft gemiddeld 7 à 8 uur slaap nodig.
Om in slaap te kunnen komen zou je voldoende uitgeput moeten zijn, zodat je in slaap valt. Soms ga je naar bed, omdat je de volgende dag weer op tijd op moet, maar ben je nog niet moe genoeg om in slaap te vallen. Je zou moeten gaan slapen als je slaperig bent. Dit zou een oorzaak kunnen zijn van slaapproblemen.
Ook bepaalde condities kunnen van belang zijn om goed te slapen, bijvoorbeeld je zult beter slapen als de omgeving rustig en donker is en je geen zorgen of stress hebt. Je kunt door interne en externe prikkels niet in slaap vallen of halverwege de nacht wakker worden. Er zijn allerlei verstoringen die ervoor kunnen zorgen dat je een slaapstoornis hebt. Deze heb je niet allemaal in de hand.
Mensen met de ziekte van Parkinson kampen vaak met slaapstoornissen. Ze kunnen moeite hebben met het in slaap vallen en in slaap blijven. Bovendien kunnen ze last hebben van stijve spieren en spiersamentrekkingen tijdens het slapen en ze kunnen vaak heel intens dromen en zelfs nachtmerries hebben. Dit kunnen ook bijwerkingen zijn van de  medicijnen. Hun partners kunnen veel last hebben van die onrustige nachten. De persoon met Parkinson kan heerlijk doorslapen en zich er de volgende dag niets van herinneren.
In een Slaapwaakcentrum kan onderzoek worden gedaan naar het slaapgedrag van mensen met slaapstoornissen. Naar aanleiding van de resultaten wordt vervolgens een behandelplan opgesteld.
De conclusie van de bijeenkomst was dat goed slapen van belang is voor een normaal lichamelijk en cognitief functioneren. Mensen met een slaapstoornis kunnen slechter gaan functioneren. Gelukkig krijgt men door onderzoek steeds meer inzicht in welke factoren bijdragen aan de slaap in zijn algemeenheid, maar zeker ook in de rol die slaapstoornissen spelen bij mensen met de ziekte van Parkinson.

Achteraf konden vragen worden gesteld aan de heer Timmerhuis, waarbij onder ander het advies werd gegeven om zo min mogelijk slaapmiddelen te gebruiken. Volgens de heer Timmerhuis heeft zo’n pil meer een placebo-effect dan dat je er werkelijk van slaapt. Daarbij blijft de stof lang in je bloed en zorgt ervoor dat je de volgende dag minder alert bent. Er zijn nieuwere middelen op de markt, maar de heer Timmerhuis raadt aan op zoek te gaan naar de reden waarom je niet slaapt. Indien mogelijk zou je moeten proberen daar iets aan te doen.
We moeten er ons ook van bewust zijn dat er ook middelen zijn die ervoor zorgen dat we wakker kunnen blijven, zoals koffie, thee, cola, roken etc. Het zijn storende variabelen die ervoor kunnen zorgen dat je niet in slaap komt. Door deze middelen te laten staan, kun je kijken of dat een positieve invloed heeft op je slaap.
Ook overdag bewegen is belangrijk om ’s avonds moe genoeg te zijn om in slaap te vallen. ’s Middags een dutje doen, kan ervoor zorgen dat je ’s avonds niet in slaap valt.
Met de verschillende adviezen zouden de mensen die problemen hebben met slapen eens kunnen experimenteren. Wat helpt je om de nacht in alle rust door te brengen en uitgerust op te staan? Indien niets helpt en het slapen een groot probleem is, zou je dit altijd aan moeten geven bij je neuroloog. Samen kan dan gezocht worden naar een geschikte oplossing.

We wensen iedereen een goede nachtrust toe.