Cognitie & Parkinson

door Ine Kuijs

Irene Vermeulen, GZ-psycholoog bij Brabantzorg,  is gespecialiseerd in de ziekte van Parkinson en vertelt deze middag over cognitie bij mensen met Parkinson. Zij begeleidt mensen met Parkinson en voert neuropsychologische onderzoeken uit.

Onder cognitie wordt verstaan alle processen en functies die te maken hebben met het verwerven en verwerken van informatie. Verschillende van deze processen en functies kunnen door de ziekte van Parkinson verstoord worden. Hierbij kan gedacht worden aan concentratie, geheugen, aandacht en informatieverwerking.

Dopamine in de hersenen zorgt voor de communicatie tussen de verschillende hersendelen, zoals bewegingscontrole, emotie, motivatie, cognitie, plannen, aansturen en doelgericht handelen. Aangezien er bij mensen met Parkinson onvoldoende dopamine in de hersenen wordt aangemaakt, krijgen ze een medicijn dat deze stof aanvult.

De psychologische gevolgen voor mensen met Parkinson kunnen talrijk zijn, maar hoeven niet allemaal bij iedereen voor te komen. Zie voor de gevolgen de presentatie van Irene.

Een belangrijk gevolg is een stemmingsprobleem dat veel invloed kan hebben op de kwaliteit van leven. Veel problemen hebben ook te maken met elkaar, bijvoorbeeld door spierspanning kun je slecht slapen, dat zorgt voor vermoeidheid of stress, wat weer invloed kan hebben op je stemming. Veel hangt met elkaar samen.

Een van de psychologische gevolgen kunnen cognitieve problemen zijn. Daarbij horen onder andere  aandacht, concentratie, geheugen, verminderde visueel ruimtelijke functies, minder flexibel, executieve stoornissen (denk aan de regie niet meer in handen hebben), sociaal cognitieve problemen. Vaak zie je een zeer wisselend verloop. Vandaag voel je je prima, een dag later heb je een tegenovergesteld gevoel. Ook zal de ene persoon meer last hebben van een verminderde concentratie, terwijl een ander juist een minder goed geheugen als probleem ervaart. Er is geen standaard lijstje te geven met kenmerken die bij de ziekte van Parkinson behoren.

Verschillende problemen die je ervaart kunnen ook te maken hebben met het vertraagd verwerken van informatie, waardoor je bijvoorbeeld ervaart dat je geheugen minder is, maar de oorzaak is dat je tijd nodig hebt de informatie te verwerken. Je geheugen kan prima zijn, maar het opdiepen van informatie heeft tijd nodig. Het is goed je daarvan bewust te zijn. Door dit alles zouden er gedragsveranderingen kunnen ontstaan. Zie presentatie voor deze veranderingen.

Toch werd het advies meegegeven je niet teveel te focussen op de cognitieve problemen, maar te zoeken naar oplossingen eventueel samen met je partner. Maar ook om hulp te vragen aan professionals bij problemen die niet samen opgelost kunnen worden. Bijvoorbeeld een ergotherapeut die praktische tips kan geven in huis of daar buiten.

Ook het actief blijven bewegen, sporten en ontspannende activiteiten doen om het lichaam en de geest zo actief mogelijk te houden zijn belangrijk. Een vaste dagstructuur zorgt voor rust en regelmaat. Verder is een goede nachtrust van belang of eventueel overdag tussendoor rustmomenten nemen. Het advies is om actie en rust af te wisselen en vooral zoveel mogelijk proberen te genieten.

Alle problemen die besproken werden  gaven aanleiding tot een opmerking over de verhouding Parkinson en ouderdom. De cognitieve problemen kunnen door de ziekte veroorzaakt worden, maar kunnen ook te maken hebben met ouderdom.

Ten slotte slot waren er nog wat praktische tips van mensen uit de zaal hoe je samen met de ziekte om kunt gaan. Een nieuwe manier van kussen en knuffelen werd met ons gedeeld. Het gaf een zeer ontspannen einde aan de informatieve middag.

De informatie van deze middag is ook terug te vinden op deze site van het Parkinson Café, middels de Powerpointpresentatie van Irene. Klik hier om de informatie nog eens rustig door te kunnen lezen (volgt zsm).

Het volgende Parkinson Café is op dinsdag 10 mei 2016. Marjolein van Stiphout zal dan een informatieve middag verzorgen over ‘Mondzorg bij Parkinson’.  Er wordt gestart om 14.00 uur. Wij hopen jullie allemaal te mogen verwelkomen!